ภูมิปัญญาชาวบ้านในจังหวัดน่าน จังหวัดเงียบสงบทางตอนเหนือของไทยกับการใช้ "หม้อดินเผา" เก็บรักษาน้ำนมแม่ ซึ่ง นอกจากจะช่วยเพิ่มโอกาสให้เด็กได้ดื่มนมแม ่ในเวลาที่แม่ต้องออกไปทำงานแล้ว ยังมีประโยชน์เวลาเกิดอุทกภัยภายในจังหวัดด้วย
โดยหม้อดินเผารักษานมแม่ เป็นผลงานการประยุกต์ใช้ของ ศูนย์ส่งเสริมนมแม่และพัฒนาสุขภาพชุมชนภูมินทร์-ท่าลี่ อ.ภูเพียง จ.น่าน ซึ่งก่อนหน้าที่จะค้นพบว่าหม้อดินเผามีคุณประโยชน์ดังกล่าว คุณแม่ในชุมชนแห่งนี้ ต่างมีความตั้งใจจะเลี้ยงลูกด้วยนมแม่อย่างต่อเนื่อง ให้ได้อย่างน้อย 1 ปี ด้วยการบีบน้ำนมเก็บไว้ในตู้เย็น เพื่อให้คุณย่าคุณยายได้ใช้เลี้ยงหลาน ขณะที่ตนเองต้องออกไปทำงานข้างนอก

|
|
อย่างไรก็ดี จากการเกิดอุทกกภัยครั้งใหญ่ในจังหวัดน่าน เมื่อหลายปีก่อน ทำให้กระแสไฟฟ้าถูกตัดทั้งหมู่บ้าน ส่งผลให้ตู้เย็นไม่สามารถใช้งานได้ น้ำนมแม่ที่บีบเอาไว้ให้ยาย/ย่าเลี้ยงหลาน ก็ไม่สามารถเก็บไว้ได้ไม่เกิน 1 ชั่วโมง ทำให้อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน(อสม.) อย่าง คุณอ้อยใจ ผลรินทร์ เกิดไอเดียสร้างนวัตกรรม “หม้อดินเผารักษาน้ำนมแม่” เพื่อนำมาใช้ในช่วงน้ำท่วม ทำให้เด็กได้รับนมแม่อย่างต่อเนื่อง
ทั้งนี้ จากการทดลองพบว่า อุณหภูมิในหม้อดินเผาจะต่ำกว่าอุณหภูมิภายนอก 5 องศาเซสเซียส ซึ่งหมายความว่า หากอุณหภูมิต่ำกว่า 25 องศา หม้อดินเผาจะมีคุณสมบัติเก็บรักษาน้ำนมแม่ได้ 4 ชั่วโมง หากอุณหภูมิสูงกว่า 25 องศา หม้อดินเผาจะมีคุณสมบัติเก็บรักษาน้ำนมแม่ได้ 1 ชั่วโมง
ซึ่งการใช้หม้อดินเผาเก็บรักษานมแม่ทำได้ง่าย ๆ ด้วยการเตรียมหม้อดินเผา หินแม่น้ำ (ชนิดแบน) 10 -12 ก้อน แก้วน้ำชนิดมีฝาปิด และน้ำสะอาด โดยนำหินแม่น้ำ (ชนิดแบน) ใส่ในหม้อดินเผา 1/4 ของหม้อดิน จากนั้นใส่น้ำสะอาดลงในหม้อดินเผาให้ได้ 1/4 ของหม้อดิน และนำนมแม่ใส่แก้วสะอาดพร้อมปิดฝา
ในส่วนนี้ ผู้ใช้สามารถนำเครื่องวัดอุณหภูมิไว้บนแก้ว เพื่อตรวจสอบอุณหภูมิได้ด้วยค่ะ |